فیلم/ ژانر؛ از نگاه یک نویسنده



به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، این کتاب حاصل سال‌ها تحقیق نویسنده درباره موضوع ژانر است. در بخشی از پیشگفتار کتاب درباره این کتاب و چرایی انتشار آن آمده است: هر چند خاستگاه فیلمِ ژانری آمریکا و پشتیبانی صنعت از روند فیلمسازی بوده است اما باید توجه داشت که ژانر سینمایی در هر صورت حاصل یک سیستم است. سیستم تولید، توزیع و پخش برای پیدا کردن زبان مشترک، نیاز به دسته بندی آثار دارد.
«به هر حال فیلم های تولید شده یا در دست تولید نیازمند طبقه بندی شدن هستند. در سینمای ایران ما کمتر نقاط اشتراک و تلاقی فیلم ها را از نظر معنایی و نحوی می یابیم اما در مقابل تکیه مان بر چرخه ستاره ای است؛ چرخه ای که به دلیل فردی بودنش، چندان قابل اتکا نیست و با کنار رفتن ستاره از بین می رود.»

** سازماندهی اثر
کتاب ضمن طرح نظریه «معنایی/نحوی/کارکردی» درباره ژانر، در دوازده فصل به مساله ژانر در سینما می‌پردازد. این فصول عبارتند از تاریخ نظریه ژانر، درک مفهوم ژانر، منشا ژانرها، پایداری ژانرها، بازتعریف ژانر، جایگاه ژانر، نحوه به‌کارگیری ژانرها، تلفیق ژانرها، نقش ژانرها در فرایند دیدن، بررسی مدل ارتباطی مناسب برای ژانرها، ژانرها و کارکردها در طول زمان و اینکه ژانرها چه چیزی درباره کشورها به ما می‌آموزند.
این اثر در تلاش است تا ژانر و ژانربندی را به عنوان یک فرآیند تعریف کند. برای نمونه این که چرا برخی فیلم ها در دوره ای «ماجراجویانه» بودند و بعد همان فیلم ها ملودرام شدند.
آلتمن در این کتاب با بررسی تاریخ ژانر، روش های کاربردی ژانربندی سینمایی را از ابتدای پیدایش فیلم روایی فهرست بندی می کند تا در نهایت با به دست آوردن فرضیاتی کافی، نظریه ژانر خود را موسوم به «معنایی، نحوی، کاربردی» ارائه دهد. او سعی می کند به پرسش هایی مانند این که چه عواملی بر نامگذاری و دسته بندی ژانرها اثر داشته اند؛ آیا ژانر مساله ای تاریخی یا سلیقه ای است و آیا ژانرها واقعا تعریف پذیر هستند، پاسخ دهد.

** مفهوم شناسی ژانر
ژانر یکی از مهمترین واژگان تخصصی در نقد فیلم است. کمتر نقد یا تحلیلی را می توان یافت که از اصطلاحات ژانریک بهره نبرده باشد. با این همه هر کس از واژه های ژانریک معنایی شخصی مراد می کند. در واقع ژانر و اصلاحات ژانریک هنوز تعریف منسجم و کلاسه بندی شده پیدا نکرده اند.
در این کتاب نویسنده سعی دارد، ژانر و ژانربندی را به عنوان یک فرایند تعریف کند. در واقع او به سراغ حاصل این پروسه نمی رود و می خواهد خودِ فرایند را مورد مطالعه قرار دهد.
بر اساس نگرش آلتمن، ژانر در یکی از چهار نوع تعریف فهمیده می شود؛ نخست ژانر به مثابه نقشه پیش ساخته و به منزله فرمولی که پیش از تولید صنعتی می آید و آن را برنامه ریزی و الگودهی می کند. دوم ژانر به مثابه ساختارکه چارچوب صوری هر فیلم به صورت جداگانه بر آن بنا شده است. سوم ژانر به مثابه برچسب که به مثابه مقوله ای در تصمیم گیری و ارتباطات پخش کنندگان و نمایش دهندگان فیلم ها نقش مرکزی دارد. چهارم ژانر به مثابه قرارداد و موقعیت خوانشی است که هر فیلمِ ژانری در مقابل مخاطبانش به آن نیاز دارد.

** نقد و بررسی
کتاب هایی که در زمینه ژانر نوشته شده اند، بیشتر توان خود را بر این می گذارند تا ژانرها را از هم تفکیک کنند یا برای یک ژانر خاص یا مجموعه ای از ژانرها، حد و حدود قائل شوند.
کتاب حاضر رویکردی کاملا متفاوت به نوشتن در مورد ژانر دارد. نویسنده کتاب در پی آن است که پایه هایی که اسطوره ژانر بر آن بنا شده است را به لرزه در آورد.
آلتمن، ژانر سینمایی را از ژانر ادبی تفکیک می کند و با بررسی تاریخ سینمای کلاسیک به این فرضیه می رسد که بعضی از ژانرهای اولیه سینمایی برخلاف تصور عمومی، از یک ژانر مشخص ادبی به عاریت گرفته نشده اند بلکه از تلفیق چندین ژانر غیرسینمایی به وجود آمده اند. برای نمونه ژانر موزیکال سینمایی از تلفیق کمدی در ادبیات و نمایش های موزیکال تئاتری به وجود آمده است.
نویسنده همچنین ژانر سینمایی را در بافت تاریخی بررسی می کند و بر آن است تا به ادعای خودش اشتباهات نظریه پردازان گذشته را مرتکب نشود که منجر به مبهم شدن مفهوم ژانر شده اند. روش معنایی/ نحوی/ کاربردیِ آلتمن به جای نفی دیدگاه های مختلف، با در نظر گرفتن تمامی صداها برخلاف نظریات پیشین ژانر در حوزه های نقد تراژیک، فضایی پویا و منعطف فراهم می سازد.

پژوهشم**458**1601**خبرنگار: محمد ستاری**انتشار: شهناز حسنی
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.



انتهای پیام /*










شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید